Englisg
AKADEMİK BAKIŞ Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi Yıl:2017  Sayı: 63  Alan: Müzik

Gökhan YALÇIN, Koray YEŞİLYURT
OSMANLI/TÜRK MUSİKİSİ YAZILI VE BASILI KAYNAKLARINA GÖRE NEY ÇALGISINDA PERDELER
 
Ney çalgısı, kökleri çok eskilere dayanan, Osmanlı/Türk Musikisi çalgılarının en önemlilerinden birisi olarak kabul edilen, nefesli bir çalgıdır. Tarihi süreçte her toplumda farklı şekil ya da isim adı altında kullanılmış olmakla birlikte Osmanlı/Türk musikisi tarihinde ney çalgısının büyük ilgi gördüğü, icrada en yüksek seviyeye ulaştığı, kutbû'n-nâyî musikişinaslar yetiştiği görülür. Osmanlı/Türk musikisi nazariyatının değişiminde ya da gelişiminde neyzen nazariyatçıların büyük bir önemi olduğu düşünülmektedir. Bu nazariyatçıların icradan perdelerin kullanımına kadar değişim ya da gelişim meydana getirdiği söylenebilir. Bu nedenlerden dolayı, Osmanlı/Türk musikisi yazılı kaynaklarında üfleme pozisyonuna ve hatta ney açkısına göre perdelerin değişim çizgisinin belirlenmesinin ney eğitimi, Türk musikisi nazariyatı ve tarihi için önemli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada Osmanlı/Türk musikisi yazılı ya da basılı kaynaklarında yer verilen ney çalgısına dair her türlü bilgi incelenerek, tarihi süreçte ney çalgısında perde isimlerinin değişimini ve sebeplerini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Çalışmada ilk olarak on beşinci yüzyıldan itibaren on dokuzuncu yüzyılın ortalarına kadar yazma eserler ve bu eserlere ilişkin ilgili çalışmalar, on dokuzuncu yüzyıldan itibaren ise yazılı ya da basılı eserler, özellikle de yirmi birinci yüzyılda artış gösteren ney metotları incelenmiştir. Daha sonra üfleme derecelerine göre ney deliklerinde hangi ses yüksekliklerine hangi perde isimlerinin verildiğinin belirlenmesine çalışılmıştır. Son olarak değişimin hangi müellif tarafından yapıldığı tespit edilerek sebeplerinin neler olduğu araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak tablolar halinde sunulmuştur. Çalışmada ney çalgısında perde isimlerinin nasıl ve neden değişime uğradığı, nasıl Batı müziği harf yazısına dönüştüğü ve ses sisteminin ney çalgısı üzerinden değil, ney perdelerinin ses sistemine göre anlatıldığı ve buna göre şekillendiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Ney, Osmanlı/Türk musikisi, ney perdeleri, Kevserî Mecmuası, Tedkik ü Tahkik


PITCHES IN NEY INSTRUMENT ACCORDING TO THE OTTOMAN / TURKISH MUSIC WRITTEN AND PRINTED RESOURCES
 
Ney is a woodwind instrument which is considered one of the most important instrument in the Ottoman/Turkish music has based on very old roots. In historical process while it is used under in different feature and name in every society, it is seen that in Ottoman/Turkish music ney instrument which attracted great attention, reached the highest level of execution and kutbû'n-nâyî musicians are grown.Neyzen theorists have a great importance in evolution and development of the theory of Ottoman/Turkish music. It can be said that these theorists have occured change and development from execution to the use of pitches.For these reasons it is thought that determining the change line of pitches according to blowing positions and even production of ney in written sources of Ottoman/Turkish music is important for Turkish music theory and history. The goal of this study is to examine all manner of data about the ney instrument which has given place in written or printed sources of Ottoman/Turkish music and to reveal the evolution of the name of pitches and their reasons in historical process. Firstly the manuscripts from fifteenth century until the middle of the nineteenth century and related works are examined and from the nineteenth century, written or printed works and especially the methods of ney which increased in the twenty-first century are investigated in this study.Then it is tried to determine that in ney holes which pitch name given to which pitch range according to the degree of blowing. Finally, by determining of the evolution made by which author, it is investigated that what causes it.The obtained results are presented in a comparative table. In the study, it is seen that in ney instrument how and why pitch names got changed, how it is turned to Western letter music notation and sound system has not described on ney instrument, has described according to the sound system of ney pitches and shaped accordingly to this.

Keywords: Ney, Ottoman/Turkish music, ney pitches, Kevserî Mecmuası, Tedkik ü Tahkik


Detay

İÇERİK