Englisg
AKADEMİK BAKIŞ Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi Yıl:2017  Sayı: 61  Alan: Sosyoloji

Arif Olgun KÖZLEME
KÜRESELLEŞME VE KÜRESEL MUTFAK TAHAKKÜMÜ KARŞISINDA GELENEKSEL TÜRK MUTFAĞI
 
Bu çalışma, küresel mutfağın geleneksel Türk mutfağı üzerine etkilerini Weber’in akılcılaşma ve Mazrui’nin tahakküm görüşleri çerçevesinde bir değerlendirme girişimidir. Bu amaç doğrultusunda geleneksel Türk mutfağının küreselleşmenin kimliksizleştirici özelliği karşısındaki direnci ortaya konulmak istenmiştir. Çalışmada ele alınan konularla ilgili daha önce yazılanların tarandığı dokümantasyon metodu kullanılmıştır. Başlangıç noktası olarak belli bir tarihi dilim küreselleşme için gösterilemez. Zira karşılıklı etkilenme noktasında bir türdeşleşme olarak küreselleşme, insanlık tarihi kadar eskidir. Ancak modernite ile Batı’nın bütün dünyaya doğrunun tek ölçütü olarak ihraç ettiği akılcı ve hesaplanabilir yeni hayat, tek yönlü olarak bir tahakkümü içermesiyle yeni bir durumdur. İletişim imkânlarının da gelişmesiyle hayatın bütün alanlarını kapsayan Batı kaynaklı bu yeni hayat, 1980’lerden sonra küreselleşme olarak adlandırılmıştır. Sanayileşme ile birlikte mutfak kültürlerini de etkileyen bu yeni yaşam tarzı, 20. yüzyılın ortalarından itibaren tekdüze, besiye dayalı, akılcı, hesaplanabilir ve aynı zamanda yerel değerleri de yok eden bir beslenme tarzı olarak bütün dünya geneline yayılmıştır. Batı ile yoğun ilişkileri olan Türkiye ve onun mutfak kültürü de bu durumdan tabii olarak etkilenmiştir. Ancak küresel mutfağın geleneksel Türk mutfağı üzerindeki etkileri, dünyanın pek çok yerinde olandan farklı cereyan etmiştir. Küresel mutfak, Orta Asya’dan Anadolu’ya belli bir kimlik içerisinde oluşan zengin ve karmaşık pek çok geleneksel Türk mutfağına ait yemekleri büyük ölçüde yok etmiştir. Öte yandan, fastfood bir özellik taşıyan küresel mutfak, geleneksel Türk mutfağı üzerinde tam bir tahakküm kuramamıştır. Aksine bir tepkinin gelişmesine yol açarak, geleneksel Türk mutfak kültürüne ait yerel fastfoodların gelişmesini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Mutfak, mutfak kültürü, küreselleşme, küresel mutfak, Türk mutfağı.


AGAINST GLOBALIZATION AND GLOBAL CUISINE DOMINATION TRADITIONAL TURKISH CUISINE
 
This study, effects of global cuisine on traditional Turkish cuisine Weber's rationalization and Mazrui's domination within the framework of theses is an attempt to evaluate. The aim is to determine the situation of the traditional Turkish cuisine over against globalization. İn the study was used documentation method.As a starting point, a certain historical slice cannot be displayed for globalization. For, globalization as a homogenization at the point of mutual influence is as old as human history. However, with modernity, rational and computable new life that the West has exported to the whole world as the only criterion of truth, ıt is a new situation with one-sided dominance. With the development of communication facilities, this new western life that covers all areas of life, it was called as globalization after the 1980s. This new way of life that affects culinary culture with industrialization, since the mid-20th century, uniform, base-based, rational, computable and at the same time destroying local values this way of eating spread all over the world. Turkey, which has intensive relations with the West, and her culinary culture was naturally influenced by this. However, the effects of the global cuisine on the traditional Turkish cuisine, ıt has happened differently in many parts of the World. The global cuisine has largely destroyed many of the rich and complicated meals of traditional Turkish cuisine, which are formed in a certain identity from Central Asia to Anatolia. On the other hand, a global cuisine with a fast-food specialty, cannot establish complete domination over traditional Turkish cuisine. On the contrary, by causing a reaction to develop, ıt enabled the development belong traditional Turkish cuisine culture of the local fast food.

Keywords: Culinary, culinary culture, globalization, global cuisine, Turkish cuisine.


Detay

İÇERİK