Englisg
AKADEMİK BAKIŞ Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi Yıl:2017  Sayı: 64  Alan: Müzik

Rauf KERİMOV
GELENEKSEL SAHA (YAKUT) MÜZİK ALETLERİ ÜZERİNE ORGANOLOJİK BİR ARAŞTIRMA
 
Herhangi bir toplumun kültürel kimliğini yansıtmasında müzik sanatının belirleyici bir rolü vardır. Müziğin yapısal ve ritimsel özelliklerinin yanı sıra müzik aletleri ve onların kullanılması da toplumlar hakkında önemli ipuçları vermektedir. Kültürün somut objelerinden biri olan müzik aleti, insanların sesle ilgili düşüncelerini barındırmakla birlikte, kültürel sembolizm ve estetik mükemmelliğin temsilcisi olmuştur. Müzik aletlerine (çalgılara) belirli bir tarihsel, toplumsal, ulusal nitelikler (attribution) taşıyıcısı, bir kültür fenomeni ve akustik sistemler gibi farklı perspektiflerden bakılabilir. Geleneksel müzik aletlerinin araştırılması bugünkü sanat tarihinin en önemli problemlerinden biridir. Bu makale, Saha (Yakut) halkının folkloru ve geleneksel müzik aletlerinin genel karakteristiğinin araştırılması niteliğinde bir çalışmadır. Merkezi kültürlerden ve teknolojiden uzun süre izole edilmelerine rağmen, Sahalar eski Türkçeyi ve Türk kültürünün birçok unsurunu koruyarak çağımıza kadar yaşata bilmişler. Bugün de Saha Türklerinin lehçesinde ve folklorunda eski Türk dilinin ve folklorunun birçok örneği sezilmektedir. Türk kökenli bu kuzey halkının müzik aletlerini genel tanıtımını yaparak bölgesel-tarihsel yönteme göre analiz etmek ve tipolojisini belirlemek bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Makalede, geleneksel müzik ve gürültü nitelikli (noise create) ses/fono aletlerin (phone instruments) bölgesel-tarihi tipolojisi ve organolojik karakteristiği verilmiş, bu aletlerin Saha halkının ritüel ve sosyal yaşamında işlevselliği incelenerek, akustik özellikleri hakkında kısa açıklamalar yapılmıştır. Çalışmada yer alan bilgilerin etnomüzikoloji, folklor, etnografya, kültüroloji gibi birçok alanda kullanılabilmekle beraber, halk çalgılarıyla ilgili katalogların ve ansiklopedilerin hazırlanması için kaynak oluşturabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Saha (Yakut) Cumhuriyeti, folklor, geleneksel Saha müzik aletleri, organoloji, tipoloji, gürültü nitelikli (noise create) çalgılar, ses aletleri (phone instruments)


An Organological Research on Sakha (Yakut)Traditional Musical Instruments
 
Musical art has a significant role in reflecting the cultural identity of any society. In addition to the structural and rhythmic characteristics of music, also musical instruments and their use provide important information about society. A musical instrument, one of the material objects of culture that people express their thoughts, is a representative of cultural symbols and aesthetic perfection. Musical instruments can be viewed from different perspectives: as phenomena of material culture, the bearer of certain historical, social, national attributions and as acoustic systems. The study of traditional musical instruments today is one of the most important problems in the history of art. This article is a study of the general characteristics of folklore and traditional musical instruments of the Sakha people (Yakutia). Despite the long isolation from the center of culture and technology, they managed to preserve the ancient Turkish language and many elements of Turkish culture to our times. Today in the dialect of the people there are many examples of the Turkish language and folklore. The purpose of this study is to use the method of regional historical analysis to define a typology and to give a general idea of the musical instruments of this Turkic-speaking northern people. The article gives a regional-historical typology and organological characteristics of traditional musical and noise instruments, including their functions in ritual and social life and also briefly describes the acoustic properties of instruments. The information contained in the study can be used in many fields like cultural studies, ethnomusicology, folklore studies, ethnography and a source for the preparation of catalogs and encyclopedias for folk instruments.

Keywords: Republic Of Saha (Yakut), folklore, traditional music instruments of Saha, typology,organology, noise create instruments, phone instruments


Detay

İÇERİK